Demo

 

Istorijat

Istorijski podaci

Tragovi ljudskog postojanja na ovom području datiraju još od starog kamenog doba. Od tada, pa kroz periode mlađeg kamenog i metalnog doba, kako tvrde antropolozi, istoričari i etnolozi, život se ovdje odvija u kontunuitetu.

Tokom rimske vlasti ovdje se začinje prva urbanizacija, o čemu najrječitije govore ostaci poznatog rimskog  kompleksa na ušću Usore u Bosnu, koji se sastoji od vojničkog logora Kastrum i naselja Kanube (Canabea).

Doseljavanjem na ove prostore tokom VI i VII vijeka Sloveni žive u plemenskim i rodovskim zajednicama u manjim teritorijalnim jedinicama – župama.

Najstariji pisani izvor o pominjanju imena Doboj potiče iz 1415. godine.Ovaj period i pomen Doboja povezuje se sa glasovitom bitkom koja se odigrala kod Makljenovca, uz ušće Usore u Bosnu, između Sigismundovih ugarskih četa, s jedne strane i bosansko-turske koalicione vojske na čelu sa vojvodom Hrvojem Vukčićem i Ishak-begom, s druge strane. Dokument u kojem se prvi put pominje ime Doboj predstavlja pismo dubrovačke Republike caru i kralju Sigismundu datirano 28. juna 1415. god. Samo pismo je veoma zanimljivo i bogato podacima. Pisano je dubrovačkim brzopisom 15-og vijeka. U pismu se spominju tadašnji najmoćniji evropski vladar i car, pa dva sultana poimenice, dva bosanska kralja, jedan vojvoda i jedan despot, dvojica vojskovođa, uz imena država, krajeva i gradova, iz čega se vidi bogatstvo podataka koji mogu da osvijetle prilike ovog vremena. Doboj se pominje pred sami kraj pisma  Nakon pada Bosne pod Turke 1463. godine, Turci ubrzo osvajaju i dobojsku Tvrđavu 1476. godine.

Tokom austrougarsko-turskih ratova krajem XVII i početkom XVIII vijeka, Austrijanci u dva maha preuzimaju Doboj od Turaka, da bi 1878. cijela Bosna i Hercegovina potpala pod habzburšku vlast. U cilju eksploatacije prirodnog bogatstva, Austrijanci odmah počinju izgradnju željezničkih pruga, modernih makadamskih puteva i formiraju šumsko-prerađivačka preduzeća.

Tokom Prvog svjetskog rata Austrijanci u Doboju formiraju logor, kroz koji je prošlo oko 45.000 interniraca, uglavnom žena, djece i staraca iz Podrinja, Stare  Hercegovine, Srbije i Crne Gore.

Formiranjem nove državne zajednice – Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (kasnije Kraljevine Jugoslavije), Doboj prolazi kroz intenzivniji ekonomski i kulturni razvoj kojeg je prekinuo Drugi svjetski rat, koji je i na dobojskom području donio mnogo zla. Patrioti ovoga kraja su se oduprli fašističkom teroru i oslobodili Doboj 17. aprila 1945. godine.

Za vrijeme SFRJ, Doboj se relativno brzo i uspješno razvijao, zahvaljujući prije svega entuzijazmu naroda, ali i činjenici da je Doboj bio politički, kulturni, ekonomski i prirodno-geografski cebtar šireg regiona.

 Raspadom SFRJ i početkom međuetničkih sukoba u Bosni i Hercegovini 1992. godine i Doboj je zahvatio ratni požar. Na samoj tromeđi muslimanskog, hrvatskog i srpskog dijela BiH, Doboj je pretrpio ogromno materijalno razaranje i velike ljudske žrtve.

Kraj rata zaključen je Dejtonskim sporazumom 1995. godine. Deceniju nakon ratnog sukoba, Doboj je ponovo stekao značaj važnog regionalnog centra bez obzira na administrativnu granicu između Republike Srpske i Federacije BiH koja presijeca predratnu teritoriju grada.

Tumačenje imena grada

Kao raskršće puteva i rijeka: Bosne, Spreče i Usore, naš Doboj je oduvijek imao i strateški i geografski i svaki drugi značaj. Njegova stara tvrđava bila je bastion i branik pred upadom neprijatelja u centralnu Bosnu. Stoga su se u dolini ispod stare gradine odigrali mnogi bojevi, pa je od DOLINE BOJEVA nastalo i ime DOBOJ.

Postoje i druga tumačenja nastanka imena grada. Branko Belić, dugogodišnji kustos i direktor Muzeja u Doboju, u svojoj publikaciji „Stari Doboj – u riječi i slici” (2003.) nastoji i da na sljedeći način pretpostavi nastanak imena Doboj:

„... Dva su polazišta u tumačenju značenja ovog imena. Prvo, do je prefiks imenici boj, koja znači bitku. Po drugom tumačenju, dob je osnova i označava dobro mjesto, položaj, što nije rijedak slučaj u našoj toponimiji. Danas je, poslije nalaza tragova ranog srpskog utvrđenja tipa gradište na ovoj lokaciji, moguće razmišljati i o takvom tumačenju značenja imena Doboj koje je nastalo od riječi na-boj, a koje označava gradnju od nabijene zemlje.Ovaj termin se i danas koristi, npr. kuća na dva boja i sl.”

 

Posted in O Doboju

Opšti podaci

Doboj je centar relativno velike etničko-geografske cjeline u centralnom sjevernom dijelu Bosne i Hercegovine, i u središnjem pojasu Republike Srpske. Grad je utemeljen i razvijao se u području jedne šire geografske zone pobrđa, preko koje se planine Balkana blago spuštaju u nizije Panonije. Ovo je prostor koji je od davnina bivao kolijevka ljudskim naseljima u proširenoj dolini rijeke Bosne, gdje se iz dva suprotna smjera slivaju pritoke Usora i Spreča. Jezgro naselja zapremilo je dio aluvijalne ploče doline rijeke Bosne i po njenom rubu najniže ogranke planinskih masiva Krnjina, Ozrena i Trebave.

Geografski položaj:

Prostor grada Doboj je komunikacijska spona Panonskog i Jadranskog basena s jedne strane, te Zapadne Evrope i Centralnog Balkana s druge strane i kao takav ima strateški značaj za cijelu Bosnu i Hercegovinu

Grad leži na geografskim koordinatama 44044’ sjeverne geografske širine i   18005 istočne geografske dužine.

Površina teritorije Doboja je 813,90km od čega gradskoj jezgri pripada 16,20kma ostatak se odnosi na ruralna područja. Doboj trenutno broji 78 mjesnih zajednica.

Reljef

Sam grad leži na nadmorskoj visini od 146 m, dok na širem geografskom prostoru preovladavaju nizije u riječnim dolinama, brežuljkasto-brdoviti tereni i niske planine do 1000 m NV.

Klima

Doboj se nalazi u oblasti koja pripada peripanonskom obodu, u kojem vlada umjereno-kontinentalna klima. Odlike ovog tipa klime su umjereno topla ljeta i umjereno hladne zime. Prosječna temperatura iznosi 10°C, dok je prosječna količina padavina iznosi 1000-1100 mm/m2

Stanovništvo

Stanovništvo Doboja imalo je odlučijući značaj za razvoj i oblikovanje grada. Doboj je uvijek bio u centru burnih promjena, koje su za posljedice imale prisilne migracije i iseljavanja.

Austrougarska okupacija zatekla je Doboj kao malo mjesto sa svega 303 kuće. Oni vode i prve statističke popise stanovništva tako da imamo sljedeće podatke: godine 1879. Doboj ima 303 kuće i 1351 stanovnika, godine 1895. 464 kuće i 2864 stanovnika, godine 1910. 669 kuća i 3490 stanovnika. Austrougari su odmah prepoznali veoma povoljan geostrateški položaj Doboja i plodno tlo te je tada počeo i prvi značajniji graditeljski zamah i plansko naseljavanje stanovništva iz drugih dijelova Monarhije.

Značajniji porast broja stanovnika evidentiran je nakon Drugog svjetskog rata pa sve do početka 90-tih godine XX vijeka, kada se broj stanovnika u Doboju višestruko uvećavao. Razlog tome je poslijeratni proces obnove i izgradnje zemlje, te njene industrijalizacije. Pored visokog prirodnog priraštaja, uticaj na porast stanovnika u gradu imala su i kretanja stanovništva na relaciji selo – grad.

Danas na teritoriji Doboja živi 77 223 stanovnika (preliminarni rezultati popisa 2013. godine) od čega 69% stanovnika živi u ruralnom području a 31% u urbanom dijelu.

Vjerske zajednice zastupljene na ovim prostorima su: Srpska pravoslavna crkva, Rimokatolička crkva, Islamska vjerska zajednica, Grkokatolička crkva, Hrišćanska adventistička crkva i Jevrejska zajednica.

Vremenska zona:

Centralnoevropska vremenska zona – GMT +1; odnosno GMT +2 - ljeti (od posljednje nedjelje u trećem mjesecu do posljednje nedjelje u desetom mjesecu)

Pozivni broj:  Iz BiH: 053 ; Međunarodni pozivi: 00 387 53

Poštanski broj:  74 000

Valuta:

Konvertibilna markasa međunarodnom oznakom BAM Novac možete da zamijenite u svim bankama i poštama, kao i u ovlašćenim mjenjačnicama.

Važeći kurs i apoene možete da provjerite na adresi Centralne banke www.cbbh.ba

Plaćanje se na većini mjesta može izvršiti domaćim i međunarodnim platnim i kreditnim karticama.

Posted in O Doboju